Onurğa sınıqları

Onurğa sınığı fəqərənin bütövlüyünün pozulmasıdır. Onun ciddiliyi iki amillə müəyyən olunur: sınığın stabil olub-olmaması və onurğa beyninin zədələnib-zədələnməməsi. Bu iki sual müalicə taktikasını tamamilə dəyişir.

Səbəbləri

• Yüksək enerjili travma — avtoqəza, hündürlükdən yıxılma, idman zədəsi. Gənclərdə əsas səbəb budur.
• Osteoporotik sınıq — osteoporoz fonunda fəqərə öz çəkisi altında çökür. Yaşlılarda adi yıxılma və hətta ağır əşya qaldırmaq kifayət edir.
• Patoloji sınıq — şiş və ya metastaz fəqərəni zəiflədir.

Əlamətləri

• Travmadan dərhal sonra kəskin bel və ya kürək ağrısı
• Hərəkətlə, öskürəklə və ayağa qalxarkən ağrının artması
• Boyun sınığında boynun hərəkətinin məhdudlaşması
• Ayaqlarda güc itkisi, keyimə və ya hissiyyatın azalması — bu təcili haldır
• Sidik və nəcis nəzarətinin pozulması — dərhal tibbi yardım tələb olunur
• Osteoporotik sınıqlarda boyun uzunluğunun azalması və kürəyin qanburlaşması

Diaqnoz

Rentgen ilk müayinədir. Sınığın stabilliyini və fəqərə arxa strukturlarının vəziyyətini dəqiqləşdirmək üçün kompüter tomoqrafiya (KT) aparılır. Onurğa beyni və sinir kökləri şübhə altındadırsa MRT vacibdir. Osteoporotik sınıqda sümük sıxlığı ölçülür (densitometriya).

Müalicəsi

Stabil sınıqlarda müalicə konservativdir: müəyyən müddət korset, ağrının nəzarəti və mərhələli aktivləşmə. Uzun müddət tam hərəkətsizlik zərərlidir — əzələ kütləsi və sümük sıxlığı sürətlə azalır.

Qeyri-stabil sınıqlarda və sinir sıxılması olan hallarda cərrahi müdaxilə tələb olunur: fəqərənin fiksasiyası, dekompressiya, osteoporotik çökmələrdə isə vertebroplastika.

Bərpa

Sınıq bitişdikdən sonra əsas iş reabilitasiyaya keçir. Korset dövründə zəifləmiş gövdə əzələləri mərhələli şəkildə gücləndirilir, duruş korreksiya olunur, təhlükəsiz qalxma və ağırlıq götürmə texnikası öyrədilir.

Osteoporotik sınıqdan sonra ayrıca vacib addım — təkrar sınığın qarşısının alınmasıdır: sümük sıxlığının müalicəsi, tarazlıq məşqləri və evdə yıxılma risklərinin aradan qaldırılması.