Onurğa Cərrahiyyəsi

Onurğa hansı hissələrdən və strukturlardan ibarətdir?

Onurğa Cərrahiyyəsi | Onurğa; Boyundan (servikal), kürəkdən (trokal) beldən (lomber),omadan (sakrum) və büzdümün (koksiks) yuxarıdan aşağı hissələrə doğru ayrılan və insan bədəninin ayaqda durmasına kömək edən bədənimizin əsas oxu olan hissəsidir. Fəqərə sümüklərinin ortasında onurğa kanalı yerləşir. Bu kanal onurğa beyni sistemimizin xarici təsirlərdən qorunmasını təmin edir. Onurğa sütununu 7 boyun, 12 döş, 5 bel, 5 oma (sakrum) və 4 büzdüm (koksiks) fəqərəsi təşkil edir. Sümüklər, sinirlər, birləşdirici toxuma, disklər və oynaqlardan ibarət olan onurğa sistemimiz bədənimizin müəyyən bucaqlarda hərəkət etməsini təmin edir. Onurğa Cərrahiyyəsi

Onurğa Xəstəliklərinin Əlamətləri Nələrdir ? Nə Zaman Həkimə Müraciət Etməliyik ?

Boyun, kürək, bel, büzdüm ağrısı
Xüsusilə gecə başlayan və fiziki fəaliyyətlərlə birliktə artan ağrılar
Ağrı qola və ya ayağa qızdırma ilə müşayiət olunan onurğa sütunu üzərində həssaslıq, uyuşma, qıcıqlanma, qolda və ya ayaqda yanma hissi, hissiyatın zəifləməsi kimi problemlərlə davam edə bilər
Yeriyərkən tez yorulma halları
Ağrıya, istiyə və soyuğa daha az həssaslıq
Duruş korlanmaları , çiyində tarazlığın korlanması
Qollarda və ayaqlarda güc itkisi
Bağırsaq və ya sidik kisəsi funksiyasının itirilməsi (sidik ifrazı və ya defekasiya pozulması)

Onurğa Xəstəlikləri nələrdir ?

Bel yırtığı (qrija)
Boyun yırtığı
Onurğa kanalının darlığı
Sürüşmə (Spondilolistez)
Boyun kanalının darlığı (Servikal spondilotik miyelopatiya)
Facet sindromu
Şişlər :

1. xoşxassəli şişlər

2. bədxassəli şişlər

Onurğa sütunu şişləri (ilkin onurğa şişləri)
Onurğaya yayılan şişlər (metastatik şişlər)
Onurğa beyni şişləri
İnfeksiyalar
Pott absesi
Spondilodisit
Epidural abses
Onurğa arası abses (İntramedullariya absesi)
Travmalar (hündürlükdən yıxılma, iş qəzası, avtomobil qəzası və s.)
Onurğa sınıqları
Sümük rezorbsiyası (Osteoporoz)
Birləşdirici toxuma zədələnmələri (Bağlı zədələr)
Travmatik disk yırtıqları
Onurğa əyrilikləri
Skolyoz (idiopatik, şeuermann kifozu)
Kifoz
Anadangəlmə deformasiyalar

Bu xəstəliklər nəticəsində ayaq üstə durmağımız və hərəkət etməyimiz üçün əvəzolunmaz rol oynayan onurğamız gündəlik həyat fəaliyyətlərimizi məhdudlaşdıra bilər.

Onurğa xəstəliklərini müəyyənləşdirməyimizə kömək edən vasitə və metodlar hansılardır?

İlk növbədə, xəstələrin şikayətləri, təfərrüatlı xəstəlik tarixi, fiziki və nevroloji müayinə diaqnoz qoymaq üçün çox vacibdir. Rentgen şüaları ilə onurğa xəstəliklərində sümük quruluşuna diaqnoz qoyula bilər, lakin bu metodun günümüzdə istifadəsi azalır. Kompüter tomoqrafiyası (BT) onurğa sümüyü anatomiyası haqqında 3 ölçülü və ətraflı məlumat verir. BT xüsusilə travma alan xəstələr üçün uyğun metoddur. Maqnetik rezonans görüntüləmə (MRG) metodu, disk quruluşu, faset oynaqları və sinir quruluşları kimi yumşaq toxumalar haqqında inkişaf etmiş ətraflı məlumat əldə etməyimizə kömək edir. Elektromiyografi (EMG), əzələlərin hərəkətini və hissiyatımızı ölçən bir test metodudur. Bir çox onurğa xəstəliklərində köməkçi test kimi istifadə olunur.

Onurğa Cərrahiyyəsində Yeniliklər Nələrdən İbarətdir ?

Sürətlə inkişaf edən texnologiya və tibbi-elmi sahədə son illərdə onurğa cərrahiyəsində böyük inkişaflar qeydə alınıb. Onurğa cərrahiyyəsinin həyata keçirildiyi əməliyyat otaqları yüksək texnologiyaların sürətlə tətbiqi ilə daha kiçik kəsikli əməliyyatları (minimal invaziv) mümkün hala gətirib. Əməliyyat otaqlarında O-qol və fluoroskopiya kimi cihazlardan istifadə edərək əməliyyat masasında onurğanın istənilən nahiyəsində hər hansı bir xəstəliyin aşkarlanması çox rahatlıqla təmin edilə bilir. Onurğa beyni şişləri və ya xəstəliklərində onurğa beyni açmazdan əvvəl ultrasəs istifadə edərək şiş və ya xəstəliyi tapmaq, onurğa cərrahları üçün əvəzolunmaz bir metod halına gəlmişdir. Angio (selektiv DSA) metodu ilə onurğa beyni damar xəstəlikləri asanlıqla diaqnoz edilə və cərrahi və ya müdaxilə adiologiyası üsulları ilə müalicə edilə bilər.

Onurğa Cərrahiyəsində biyopsiya

Infeksiyaların dəqiq diaqnozunu qoymaq və səbəb olan mikroorqanizmi yaratmaq üçün biopsiyaya ehtiyac tez-tez gündəmə gəlir.

Onurğa şişlərinin dəqiq müayinəsi üçün diaqnostik biopsiya tətbiqləri ön plana çıxa bilər.

Bu cərrahiyyəsində təcili əməliyyatlar nə vaxt aparılmalıdır?

Aşağıdakı klinik vəziyyətlərdə dərhal onurğa xəstələrinə müdaxilə etmək mütləqdir:

Ayaq biləyindən ayağın dartına bilməməsi halı ( Düşük Ayaq Sindromu )
Ayaq ağrısı varsa, əzələ gücünün kəskin itkisi, hissiyyat və uyuşma itkisi, anus ətrafında ani uyuşma, sidik ifrazının çətinləşməsi (sfinkter qüsurları), cinsi korlanmalar (Cauda Equina sindromu).
Qollarda və ya ayaqlarda ani, pisləşən və ya artan güc itkisi (nevroloji çatışmazlıq)

Minimal İnvaziv Onurğa Cərrahiyyəsinin üstünlükləri nələrdir?

Hal-hazırda onurğa üçün minimal invaziv üsullar inkişaf edir və geniş yayılmışdır. Minimal invaziv metodlarla qan itkisini, əməliyyat müddətini və əməliyyatdan sonrakı ağrıları azaldaraq cərrahi nəticələrin yaxşılaşdırılması mümkün olmuşdur. Lomber yırtığı, onurğa kanalının darlığı, onurğa beyni şişləri, onurğa qeyri-sabitliyi və digər bəzi onurğa xəstəlikləri minimal invaziv onurğa əməliyyatı ilə uğurla müalicə edilə bilər.

Bakı Bərpa Fizioterapiya və Reabilitasiya, Onurğa və Oynaq Mərkəzinin Rəhbəri Tibb üzrə Fəlsəfə Elmləri Doktoru , Travmatoloq-Ortoped Onurğa Cərrahı Doktor Kamil Eyvazov 12 illik təcrübəyə əsaslanaraq qeyd edir ki, onurğa problemlərinə vaxtında müdaxilə edilmədikdə qalıcı fəsadlar yaradaraq, daxili orqanların sıradan çıxmasına, ağciyərlərdə oksigen çatışmazlığı, kardioloji problemlər, hemoparez, skolyoz, fəqərə hemangoeması, iflic, listezis və.s kimi xəstəliklərə səbəb ola bilər. Bunun üçün vaxtında müayinə, düzgün diaqnoz və müalicə xəstəliyin ciddi problemlərə yol açmasının qarşısını ala bilər. Onurğa Cərrahiyyəsi